Nga sistemi tretës tek anemia, roli dhe rëndësia e vitaminës C dhe D në trupin e njeriut

Author

Categories

Share

Nga sistemi tretës tek anemia, roli dhe rëndësia e vitaminës C dhe D në trupin e njeriut, ushqimet ku mund ti gjeni

Vitaminat janë disa përbërës natyralë prezente në pothuajse të gjitha ushqimet. Ndonëse në sasira të vogla ato janë thelbësore për të gjitha funksionet e organizmit, përfshirë rigjenerimin e indeve dhe mirëmbajtjen e shëndetit të njeriut. Gazeta “Mbretëresha e Shëndetit” ju tregon pasojat nëse nuk merni sasinë e nevojshme të vitaminës C dhe D, por edhe ushqimet ku ju mund ti gjeni.

 

Vitamina C

Vitamina C shërben si mburojë ndaj shumë patologjive dhe është  element ndihmës kundër gripit dhe rufës. Vitamina C është një nga dhuratat e shumta të natyrës, që  ndihmon të kemi shëndet më të mirë. Kjo vitaminë është  antioksidues natyral shumë i fuqishëm, i cili parandalon plakjen e qelizave si dhe mbron organizmin nga shumë patologji. Fatmirësisht, mund ta gjejmë pothuajse në çdo produkt ushqimor, veçanërisht në fruta e perime, ndaj duke i konsumuar ato e kemi më të lehtë të marrim sasinë e duhur për mirëqenien tonë.

Sistemi imunitar

Vitamina C stimulon mbrojtjen e sistemit imunitar nga shumë sëmundje, që nga rufa dhe i ftohti e deri tek atakët kardiakë. Por si funksionon ajo? Falë aftësive që ka në aktivizimin e funksionit të limfociteve, qelizat përgjegjëse për mbrojtjen imunitare stimulojnë prodhimin e substancave kimike mbrojtëse si interferonet. Në këtë mënyrë,  ndihmon të luftojmë rufën, të ftohtin dhe sëmundjet e rrugëve respiratore, duke përfshirë këtu dhe astmën. Gjithashtu  ka funksion antiinflamator, antiviral dhe minimizon  efektin e toksinave të duhanit, ndotjes dhe alkoolit.

Rigjeneron indet

Acidi askorbik ose vitamina C, është shumë e nevojshme për formimin, mbrojtjen dhe stabilizimin e kolagjenit  proteina zëvendësuese në prodhimin dhe riparimin e indeve lidhëse (lëkura, enët e gjakut dhe kockat)  si dhe në mirëmbajtjen e kapilarëve, mishrave të dhëmbëve dhe dhëmbët. Ajo ndikon edhe në shërimin e plagëve, parandalimin e hemorragjive si dhe riparimin e kockave në rast thyerjeje ose dëmtimi.

Ndihmon indet nga plakja 

Funksioni i saj antioksidues  mbron nga radikalet e lira si edhe ndihmon indet nga plakja. Duke bashkëvepruar  në sinergji me vitaminën E,  mbron nga sulmi i këtyre entiteteve, duke parandaluar plakjen qelizore dhe duke kufizuar stresin oksidativ.  Bashkëveprimi me këtë vitaminë, luan  rol tejet të veçantë edhe në mbrojtjen e lëkurës nga rrezet ultraviolet.

Anemia

Vitamina C luan rol kyç në përthithjen e disa substancave ushqyese, si hekuri, si dhe në aktivizimin e disa të tjerave, si acidi folik. Ndaj këshillohet që mishin ose perimet t’i spërkatim me lëng limoni ose portokalli.  Mbi të gjitha, kjo vitaminë këshillohet të merret nga ata që vuajnë nga anemia.

Ndihmon në situata stresi për të reaguar ndaj rrezikut

Vitamina C ndërhyn në sintezën e disa substancave si, norepinefrina, hormoni adrenokortikotropik (ACTH), si dhe hormonet steroide, të cilat janë substance që prodhohen në situata stresi për të reaguar ndaj rrezikut. Aftësia e organizmit për të përthithur vitaminën C ulet si pasojë e duhanpirjes, stresit, temperaturës së lartë si dhe përdorimit të aspirinës. Madje doza të larta mund të shkaktojnë edhe shqetësime gastrointestinale, si ngërçe dhe diare.

Sistemi tretës

Një ushqim i varfër mund të shkaktojë fillimin e skorbutit, një sëmundje sistematike e cila shfaqet me inflamacion, gjakosje të mishrave të dhëmbëve, dobësi dhe anemi të theksuar. Sot, në vendet e industrializuara kjo sëmundje thuajse është zhdukur, por mungesa e vitaminës C mund të sjellë vështirësi në tretje, anemi dhe shërim të ngadaltë të plagëve.

 

 

 

Por, sa vitaminë C është mirë të marrim gjatë ditës?

Sipas specialistëve mund të konsumoni më tepër se 4 00 mg vitaminë C, por për të marrë përfitime, mund t’i merrni edhe me më pak. Gratë e rritura kanë nevojë vetëm për 255 mg në ditë vitaminë C. Vetëm një portokall ka rreth 100 mg vitaminë C, që është 130% e sasisë së rekomanduar ditore. Por portokajtë nuk janë i vetmi burim i kësaj vitamine.

Ushqimet e mëposhtëm janë burime të mira të këtij ushqyesi

Specat djegës

Specat djegës janë alternativë shumë e mirë.  Një spec i vogël djegës përmban rreth 64 mg vitaminë C, që është afërsisht gjithë sasia ditore e rekomanduar e kësaj vitamine.

Lakra jeshile

Ka shumë arsye pse duhet ta doni këtë ushqim. Përmban shumë vitaminë C 1.5 filxhan çaji lakër jeshile përmban 120 mg vitaminë C.

Brokoli

Një filxhan çaji brokoli i gatuar përmban 101 mg vitaminë C. Përdoreni të gatuar, duke e zier.

Lakra Brukseli

Nuk iu pëlqejnë lakrat e Brukselit? Fakti që ato përmbajnë shumë vitaminë C mund të bëjë që të ndryshoni mendje. Një lakër ka vetëm 8 kalori dhe 13 mg vitaminë C. Konsumoni 6 filiza lakër Brukseli për të marrë sasinë e rekomanduar ditore të vitaminës C.

Luleshtrydhet

Nuk është thjesht frut shumë i shijshëm,  përmban shumë antioksidantë.  Vetëm 10 luleshtrydhe kanë rreth 107 mg vitaminë C.

Ananasi

Ky frut tropikal ka 114 mg vitaminë C për 1.5 filxhanë. Mund ta blini të ngrirë dhe shtojeni në smoothie.

Kivi

Një filxhan çaji kivi (afërsisht dy kivi) ka 164 mg vitaminë C. Përveç kësaj, ky frut përmban edhe pak kalori!

Vitamina D

Burimi i kryesor i kësaj vitamine në organizëm është ndikimi i rrezeve të diellit direkt në lëkurën tonë, e cila me procese të njëpasnjëshme sintetizon këtë vitaminë joaktive e cila aktivizohet nga mëlçia dhe pastaj nga veshkat. Vitamina D ose e quajtur ndryshe si vitamina e “rrezeve të diellit”, për shkak se burimi i kryesor i kësaj vitamine në organizëm është ndikimi i rrezeve të diellit direkt në lëkurën tonë, e cila me procese të njëpasnjëshme sintetizon këtë vitaminë joaktive e cila aktivizohet nga mëlçia dhe më pas nga veshkat. Në formën e saj aktive Vitamina D vepron në shumë organe dhe sisteme organesh duke mundësuar procese shumë të rëndësishme për organizmin tonë.

 

Njihuni me shenjat që shfaq trupi në mungesë të vitaminës D

 

Dobësia e muskujve dhe kockave

Vitamina D është e rëndësishme për muskujt dhe eshtrat tona. Mungesa e saj mund të shkaktojë kocka të brishta dhe dhëmbë e muskuj të dobët.

Ndjesia e të qenit i mërzitur

Sipas studimeve shkencore, nivelet e ulëta të vitaminës D mund të shkaktojnë ndjesi trishtimi dhe madje edhe depresioni.

Rritja e ndjeshmërisë ndaj dhimbjes

Njerëzit që vuajnë nga dhimbjet  kronike është zbuluar se kanë nivele të ulëta të vitaminës D në trupin e tyre.

Sëmundjet e mishrave të dhëmbëve

Mungesa e vitaminës D mund të shkaktojë gjakderdhje, ënjtje dhe skuqje të mishrave të dhëmbëve.

Hipertensioni (presioni i lartë i gjakut)

Vitamina D është shumë e rëndësishme për funksionet e zemrës dhe rregullon tensionin e gjakut. Nivelet e ulëta të vitaminës D lidhen me presionin e lartë të gjakut, kështu që është mirë që nivelet e vitaminës të mbahen nën kontroll.

Luhatje humori

Vitamina D luan rol të madh në prodhimin e serotoninës. Mungesa e saj mund të shkaktojë luhatje humori dhe gjendje depresive.

Shtim në peshë

Vitamina D është  vitaminë e tretshme në yndyrë që banon në qelizat tona të yndyrës, dhe mungesa e saj mund të çojë në shtimin e peshës dhe obezitet. Ekspertët rekomandojnë rritjen e niveleve të vitaminës D nëse keni mbipeshë në mënyrë që të parandaloni problemet e mëtejshme shëndetësore të shkaktuara nga obeziteti.

Problemet e tretjes

Studimet kanë zbuluar se njerëzit që vuajnë nga mungesa e vitaminës D vuajnë gjithashtu nga probleme të tretjes si sëmundja Celiac, ndjeshmëria e glutenit dhe sëmundja e zorrëve inflamatore.

Djersitja e ballit

Djersitja e tepërt në ballë është një tjetër simptomë e qartë e mungesës së vitaminës D.

Alergjia

Sipas një studimi që shqyrtoi më shumë se 6000 subjekte, nivelet e ulëta të vitaminës D mund të lidhen me alergjitë.

 

Prezenca e vitaminës D në ushqim

Vitamina D i referohet grupit prej katër vitaminave (D1, D2, D3 dhe D4) të cilët janë të tretshëm në vajra dhe yndyra dhe janë përgjegjës për të rritur thithjen e kalciumit, hekurit, magnezit, fosforin dhe zinkut në zorrë. Për njerëzit, komponimet më të rëndësishme në këtë grup janë vitamina D2 dhe D3. Këto vitamina sigurohen zakonisht me konsumimin e ushqimit si dhe shtojcave të ndryshme si suplemente.

Sasia

Njeriut i nevojiten përafërsisht 400 IU  deri në 600 IU (International Units njësi ndërkombëtare) vitaminë D në ditë. Kjo sasi gjendet në rreth 105 gramë vaj trofte ose 84 gramë kërpudhë Maitake ose rreth një litër qumësht i sojës i fortifikuar (pasuruar) me vitaminën D. Në literaturë gjendet edhe rekomandimi prej 800 IU edhe më shumë, por duhet pasur kujdes me mbidozë të vitaminës D sepse shkakton efekte negative.

Disa ushqime që përmbajnë vitaminën D

Shpesh thuhet se ushqimet më të pasura me vitaminë D janë ato me origjinë shtazore. Ka vetëm disa burime natyrale të ushqimit të pasur me vitaminën D. Pasi që njeriu e ka të  vështirë të sigurojë vitaminën D të nevojshme nga ushqimi, ndaj disa ushqime janë të fortifikuara me vitaminë D si psh qumështi, margarina, etj, si dhe për vegjetarianët ka zgjidhje të cilat përfshijnë disa artikuj ushqimor.

Frutat e detit 

Vajrat e peshkut, sidomos të përfituara nga mëlçia e bakallarit, përmbajnë shumë vitaminë D (më shumë se 1000 IU në 85 gram). Vaji i peshkut zakonisht përdoret si një shtesë diete kur ka një mungesë të vitaminës D. Edhe shumë lloje të tjerë të peshqëve janë të pasur me këtë vitaminë, psh salmoni (3600 IU), skumbri (3400 IU), harenga (1300 IU), sardelet (250 IU) etj.

Produktet e qumështit

Qumështi dhe produktet e tij janë në vendin e dytë sa i përket ushqimit që përmban vitaminën D. Qumështi i skremuar dhe qumështi i fortifikuar përmban rreth 100 IU të kësaj vitamine, po ashtu edhe qumështi i sojës është  burim edhe më i pasur, rreth 120 IU të vitaminës D.

Ushqime të tjera me origjinë shtazore

Vezët përmbajnë rreth 40 IU të vitaminës D. Rekomandohet që gjithmonë të konsumohen vezë të freskëta. Mëlçia e viçit, proshuta dhe sallami përmbajnë sasi të vogla të vitaminës D.

Burimet e vitaminës D për vegjetarianët

Drithëra të fortifikuara, lëngu i portokallit, orizi, tofu, etj, janë disa prej ushqimeve të pasura me vitaminë D.

Author

Share